Türkiye 2026/27 limon sezonuna toparlanan bir rekolteyle giriyor: TÜİK'in ilk tahmini 1,86 milyon ton, 2025'teki 1,14 milyon tonun yüzde 63,8 üstünde. Geçen sezon az ürün yüksek fiyat getirmişti; ekim–aralık 2025'te ihracatın ortalama birim değeri 1,37 $/kg'a çıktı. Bu sezon soru tersine dönüyor: bol ürün, Karadeniz'de daralan Rusya kapısı ve ekimde açılan ana sezonda hangi pazara, hangi fiyattan teklif verilecek? Bu rehber UN Comtrade'in aylık ve yıllık serilerini, TeklifRota gümrük havuzundaki 25.065 Türkiye ihracat beyannamesini ve Ukrayna'nın ithalat kayıtlarını birlikte okuyor.
Kısa sonuç
- Sezon ekim–mart arasında taşınıyor. 2023/24'te bu altı ayın ihracattaki payı yüzde 78; ekim ve aralık ayları 93–95 bin tonla zirve yaptı.
- Fiyatı arz belirliyor. Büyük rekolte yılı 2023'ün ekim–aralığında birim değer 0,58 $/kg idi; düşük rekolteli 2025'in aynı döneminde 1,37 $/kg. 2026'da üretim yeniden artıyor; teklif fiyatı geçen yılın seviyesine göre değil, bol arz yılına göre kurulmalı.
- İki pazar ihracatın yarısını alıyor. 2024'te Irak yüzde 26, Rusya yüzde 22 pay aldı. Romanya, Polonya, Bulgaristan ve Hırvatistan'dan oluşan AB bloğu 95 bin tonla üçüncü büyük kanal.
- Ukrayna'da ekim–mayıs Türkiye'nin. 2024 ithalat kayıtlarında Türkiye bu aylarda değerin yüzde 78–96'sını tuttu; haziran–eylülde Güney Afrika ve Arjantin öne geçti.
- Pazar dağınık, sevkiyat tır ölçeğinde. 1.405 farklı ihracatçı var, ilk 10'unun miktar payı yüzde 18,7. Ortalama beyanname 22,8 ton; her on beyannameden dördü 18–24 ton bandında.
Sezon takvimi: hasat, ihraç tarihi ve aylık sevkiyat
Türkiye'de limon ihracatı çeşide göre açılan bir takvimle başlar. Ticaret Bakanlığı'na bağlı Turunçgil Hasat ve İhraç Tarihlerini Belirleme Komisyonu, Adana ve Mersin'deki bahçelerde olgunluk incelemesi yapıp kesim ve ihraç tarihini ilan eder; bu tarihten önce ihracat yapılamaz.
- Mayer (erkenci): 2026'da kesim 11 Eylül, ihracat 21 Eylül'de başladı.
- Enterdonat: 2026'da kesim 29 Eylül, ihracat 6 Ekim'de başlıyor.
- Lamas ve Kütdiken: tarih her yıl ayrı açıklanıyor; 2023'te kesim 15 Kasım, ihracat 21 Kasım'dı. 2026 tarihi bu rehber yazılırken henüz ilan edilmemişti.
Takvimin ticarete yansıması aylık ihracat serisinde görülüyor. Aşağıdaki grafik ve tablo, Türkiye'nin UN Comtrade'e bildirdiği aylık ihracatı ekim–eylül sezonu olarak diziyor.
| Ay | 2023/24 bin t | $/kg | 2024/25 bin t | $/kg | 2025/26 bin t | $/kg |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Eki | 94,9 | 0,60 | 88,2 | 0,72 | 47,7 | 1,38 |
| Kas | 80,2 | 0,59 | 72,3 | 0,69 | 51,2 | 1,41 |
| Ara | 93,5 | 0,55 | 72,5 | 0,72 | 50,8 | 1,33 |
| Oca | 69,3 | 0,54 | 61,4 | 0,81 | — | — |
| Şub | 65,3 | 0,51 | 55,1 | 0,82 | — | — |
| Mar | 72,2 | 0,51 | 45,7 | 0,96 | — | — |
| Nis | 51,9 | 0,51 | 30,5 | 1,07 | — | — |
| May | 28,6 | 0,53 | 11,0 | 1,29 | — | — |
| Haz | 7,8 | 0,71 | 2,2 | (2,00) | — | — |
| Tem | 4,1 | (0,97) | 0,6 | (1,25) | — | — |
| Ağu | 6,3 | 0,97 | 0,8 | (0,76) | — | — |
| Eyl | 38,0 | 0,80 | 3,8 | * | — | — |
| Sezon | 612,1 | 0,57 | 440,3 | 0,81 | 149,7 | 1,37 |
$/kg = değer ÷ net ağırlık. Parantezli birim değerler 5 bin tonun altındaki aylarda; hacim küçük olduğu için yorumlanmadı. * Eylül 2025 (3,8 bin ton, 14,73 mn $): birim değer 3,88 $/kg, bildirim tutarsızlığı; karşılaştırma ve sezon toplamı dışında. 2025/26 sezon satırı yalnız ekim–aralık.
Tablodan çıkan dört nokta:
- Hacim ekimde açılıyor, martta hâlâ güçlü. Portakaldan farklı olarak limonda kasım–ocak tepe yapmıyor; ekim–mart arası her ay 45–95 bin ton çıkıyor. Nisanda hacim düşmeye başlıyor, mayısta 11–29 bin tona iniyor.
- Haziran–ağustos Türkiye'nin pazarda olmadığı dönem. 2023/24'te bu üç ayda toplam 18,2 bin ton, 2024/25'te 3,6 bin ton çıktı. Bu aylar Güney Yarımküre'nin (Güney Afrika, Arjantin) penceresi.
- Eylül erkenci Mayer'le açılıyor. 2024 eylülünde 38,0 bin ton çıktı; 2025 eylülünde yalnız 3,8 bin ton. Düşük rekolte yılında erkenci ihracat neredeyse hiç olmadı.
- Bol yıl–az yıl farkı fiyatta. 2024/25'te hacim 612 bin tondan 440 bin tona inerken sezon birim değeri 0,57 $/kg'dan 0,81 $/kg'a çıktı. 2025/26'nın ilk üç ayında birim değer 1,37 $/kg.
Beyanname düzeyinde: kaç firma, hangi ay?
TeklifRota gümrük havuzu 2023/24 sezonunu beyanname düzeyinde içeriyor. Sevkiyat ve ihracatçı sayısı, takvimin firma tarafını gösteriyor:
| Ay | Beyanname | İhracatçı | Havuz bin t | Havuz $/kg |
|---|---|---|---|---|
| Eki 23 | 3.727 | 432 | 94,2 | 0,65 |
| Kas 23 | 3.506 | 458 | 79,0 | 0,64 |
| Ara 23 | 4.008 | 487 | 94,0 | 0,60 |
| Oca 24 | 3.108 | 426 | * | * |
| Şub 24 | 3.362 | 443 | 65,8 | 0,56 |
| Mar 24 | 3.171 | 402 | 73,6 | 0,56 |
| Nis 24 | 2.184 | 278 | 53,6 | 0,55 |
| May 24 | 1.496 | 238 | 28,9 | 0,56 |
| Haz 24 | 378 | 88 | 7,9 | 0,73 |
| Tem 24 | 125 | 32 | 4,1 | 0,96 |
Kaynak: TeklifRota gümrük kayıt havuzu, GTİP 0805.50, Türkiye ihracat beyannameleri. * Ocak 2024 havuz miktarı (139,2 bin t) ve değeri, Comtrade'in aynı ay bildiriminin (69,3 bin t) yaklaşık iki katı: bildirim tutarsızlığı, karşılaştırma dışı. Ağustos–Eylül 2024'te miktar alanı boş, tabloya alınmadı.
Aktif ihracatçı sayısı aralıkta 487'ye çıkıp temmuzda 32'ye iniyor. Havuzdaki aylık miktarlar, ocak dışında, Comtrade'in aylık bildirimiyle yüzde 4 içinde örtüşüyor (bkz. Yöntem). Birim değer sezon ilerledikçe düşüyor: ekimde 0,65 $/kg, aralıkta 0,60 $/kg, şubat–mayıs arasında 0,55–0,56 $/kg.
Pazarlar: Türk limonunu kim, hangi fiyattan alıyor?
Gümrük havuzundaki Türkiye beyannamelerinde alıcı ülke alanı boş; bu yüzden ülke dağılımı için Türkiye'nin UN Comtrade'e bildirdiği yıllık rakamlar kullanılıyor (takvim yılı, net ağırlık). Tabloda 2021–2025 toplam değerine göre ilk 10 pazar var.
| Pazar | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2024 $/kg | 2025 $/kg |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dünya | 621,1 | 594,1 | 659,0 | 576,4 | 360,8 | 0,63 | 1,14 |
| Irak | 174,6 | 158,5 | 175,3 | 152,7 | 105,0 | * | * |
| Rusya | 147,7 | 136,3 | 140,7 | 125,2 | 84,1 | 0,55 | 0,94 |
| Romanya | 36,8 | 34,7 | 37,1 | 34,6 | 21,8 | 0,67 | 1,06 |
| Polonya | 17,3 | 32,6 | 35,5 | 34,1 | 19,6 | 0,74 | 1,10 |
| Ukrayna | 43,5 | 33,8 | 33,3 | 31,1 | 18,5 | 0,67 | 0,94 |
| Sırbistan | 26,2 | 22,5 | 24,2 | 22,5 | 18,2 | 0,64 | 1,06 |
| Bulgaristan | 22,9 | 20,8 | 20,0 | 19,8 | 12,6 | 0,66 | 0,88 |
| Azerbaycan | 12,0 | 13,3 | 16,4 | 14,2 | 12,7 | 0,51 | 0,66 |
| BAE | 18,9 | 20,8 | 14,7 | 8,3 | 4,6 | 0,59 | 0,78 |
| Suudi Arabistan | 0,0 | 6,6 | 26,5 | 19,1 | 5,0 | 0,53 | 0,72 |
Bin ton. Kaynak: UN Comtrade, Türkiye ihracatı, GTİP 0805.50. * Irak'ın birim değeri yıllar arasında 0,18–1,68 $/kg arasında oynuyor; bildirim tutarsızlığı, karşılaştırma dışı. Suudi Arabistan 2021'de kayıt yok.
Irak beş yılın tamamında hacimde ilk sırada: 2024'te 152,7 bin ton, 2025'te 105,0 bin ton. Kara yoluyla Habur'dan ulaşılan, Karadeniz riskinden bağımsız en büyük kanal. Rusya ikinci: 2021–2024 arasında yılda 125–148 bin ton, 2025'te 84,1 bin ton. Birim değer 2024'te 0,55 $/kg'dan 2025'te 0,94 $/kg'a çıktı.
Üçüncü kanal tek bir ülke değil, bir blok: Romanya, Polonya, Bulgaristan ve Hırvatistan 2024'te birlikte 95,0 bin ton aldı; Polonya 2021'deki 17,3 bin tondan 2024'te 34,1 bin tona çıkarak hacmini ikiye katladı. AB alıcılarının birim değeri Rusya'nın üstünde: 2024'te Polonya 0,74, Romanya 0,67 $/kg. Sırbistan ve Bosna-Hersek gibi AB dışı Balkan pazarları bu bloğun kara yolu uzantısı.
Körfez tarafında BAE küçülüyor (18,9 → 4,6 bin ton); Suudi Arabistan 2023'te 26,5 bin tona çıkıp 2025'te 5,0 bin tona indi. Azerbaycan yılda 12–16 bin tonla istikrarlı ama birim değeri tablodaki en düşük grupta.
2025'in genel tablosu: toplam ihracat 360,8 bin tona inerken ortalama birim değer 0,63 $/kg'dan 1,14 $/kg'a çıktı; değer olarak 2025, beş yılın en yüksek yılı (411,4 mn $). Bu artış talepten değil arz kıtlığından geldi; 2026'da arz geri gelirken aynı birim değer beklenmemeli.
Rekabet takvimi: Ukrayna ve Rusya'da kim, hangi ayda?
Ukrayna, havuzda ithalat tarafı tüm menşeleriyle kayıtlı olan limon pazarı. 2024'te ithalat değerinin yüzde 68,4'i Türkiye'den geldi; Güney Afrika yüzde 10,2, Mısır yüzde 9,0, Arjantin yüzde 6,7 pay aldı. Pazar payından daha önemlisi ayların dağılımı:
| Ay (2024) | İthalat (mn $) | Türkiye % | Mısır % | AB % | G. Afrika % | Arjantin % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Oca | 3,66 | 92,5 | 5,1 | 2,5 | 0,0 | 0,0 |
| Şub | 3,98 | 91,1 | 7,5 | 1,4 | 0,0 | 0,0 |
| Mar | 3,90 | 96,1 | 2,0 | 1,9 | 0,0 | 0,0 |
| Nis | 3,18 | 96,2 | 0,0 | 3,8 | 0,0 | 0,0 |
| May | 4,84 | 78,5 | 8,7 | 11,2 | 1,2 | 0,5 |
| Haz | 2,96 | 7,3 | 17,2 | 10,6 | 29,8 | 19,0 |
| Tem | 3,39 | 0,0 | 15,1 | 7,0 | 44,3 | 31,1 |
| Ağu | 4,09 | 0,0 | 35,7 | 0,1 | 36,8 | 21,7 |
| Eyl | 1,38 | 30,8 | 0,0 | 0,5 | 35,0 | 33,7 |
| Eki | 4,98 | 92,5 | 0,0 | 1,8 | 4,3 | 1,4 |
| Kas | 3,24 | 94,5 | 2,9 | 2,7 | 0,0 | 0,0 |
| Ara | 5,92 | 87,6 | 9,5 | 2,9 | 0,0 | 0,0 |
Takvim olarak okunduğunda: ekim–mayıs Türkiye, haziran–ağustos Güney Afrika, Arjantin ve Mısır, eylül geçiş ayı. Portakaldan farklı olarak limonda Mısır kış aylarında ciddi bir rakip değil; Türkiye'nin payı ekim–nisan arasında yüzde 87–96. Rekabet sezonun iki ucunda: mayısta Mısır ve AB'nin toplam payı yüzde 20'ye yaklaşıyor, eylülde Güney Yarımküre limonu hâlâ rafta. Türk ihracatçısı için Ukrayna'da asıl soru rakip menşe değil, aynı pazara teklif veren diğer Türk firmaları.
Rusya tarafında havuzdaki ithalat kayıtları Temmuz 2023–Haziran 2024 dönemini kapsıyor. Yaz aylarında tablo net: Güney Afrika ile Arjantin'in toplam değer payı Temmuz 2023 yüzde 91,4, Ağustos 2023 yüzde 93,4, Eylül 2023 yüzde 85,9, Mayıs 2024 yüzde 82,5. Kış aylarında ise kayıtlardaki Türkiye değeri, Türkiye'nin Comtrade'e bildirdiği Rusya ihracatının çok altında kaldığı için kış payı hesaplanmadı. Sonuç ihracatçı için şu: Rusya'da Türk limonunun penceresi ekim–nisan; nisan–mayısla birlikte Güney Afrika ve Arjantin geri geliyor.
İhracatçı yapısı ve sevkiyat büyüklüğü
Eylül 2023–Eylül 2024 beyannamelerinde limon ihraç eden 1.405 farklı firma var. Ekim 2023–Temmuz 2024 miktarında (ocak hariç) ilk 5 firmanın payı yüzde 11,0, ilk 10'un yüzde 18,7, ilk 50'nin yüzde 47,4. Değer bazında ilk 10'un payı yüzde 19,5; iki ölçü aynı sonucu veriyor. Aynı dönemde 132 firma 1.000 tonun üstünde, 548 firma 100 tonun altında ihracat yaptı: pazarın yarısını yaklaşık 50 orta-büyük firma taşıyor, uzun bir küçük ihracatçı kuyruğu da var.
Bu yapı alıcı açısından şu anlama geliyor: tek bir tedarikçiye bağımlılık yok, teklifler kolayca karşılaştırılıyor. Yeni giren bir ihracatçının farkı hacimde değil; teslim takvimi, kalibre istikrarı ve belge hazırlığında.
Ortalama beyanname 22,8 ton. 18–24 ton bandındaki, yani tek tır ya da tek frigorifik konteyner yüküne denk beyannamelerin payı yüzde 44; 30 tonun üstündekilerin (çoklu tır ya da gemi partisi) payı yüzde 14. Teklifte miktarı tır veya konteyner katı olarak vermek (ör. "1 × 40' reefer, 20–22 ton net") alıcının karşılaştırmasını kolaylaştırır.
Pazar pazar notlar
Notlar Comtrade serisinin 2021–2025 eğilimine ve havuzdaki ithalat kayıtlarına dayanıyor.
Irak
En büyük pazar; hacmi 2021–2024 arasında yılda 150–175 bin tonla yatay seyretti, 2025'te 105,0 bin tona indi. Kara yolu Habur üzerinden; Karadeniz kesintisinden etkilenmiyor. Comtrade birim değerleri yıllar arasında tutarsız olduğu için fiyat beklentisi güncel alıcı teklifine dayanmalı.
Rusya
Hacmi 2021–2024 arasında yatay seyreden, 2025'te 84,1 bin tona inen pazar. Penceresi ekim–nisan. 2026 eylülünde Karadeniz'de gemi trafiğinin durduğu, Adana'da limon hasadının bu yüzden geçmiş yıllara göre yavaş ilerlediği bildirildi (İHA, 23 Eylül 2026). Teklif verilirse teslim şekli, sigorta ve gecikme riski sözleşmede açıkça paylaştırılmalı.
Romanya, Polonya, Bulgaristan, Hırvatistan
Birlikte 2024'te 95,0 bin ton. Kara yoluyla ulaşılıyor, birim değer Rusya'nın üstünde (2025'te Polonya 1,10, Romanya 1,06 $/kg). AB turunçgil pazarlama standardı (2023/2429) ve AB kalıntı sınırları geçerli.
Ukrayna
2021'deki 43,5 bin tondan 2025'te 18,5 bin tona küçülen bir pazar, ama ekim–mayısta Türkiye'nin payı çok yüksek. Kara yolu Romanya veya Moldova üzerinden; savaş koşulları teslim süresini uzatabilir.
Sırbistan ve Batı Balkanlar
Sırbistan 2025'te 18,2 bin ton, 1,06 $/kg. Serbest ticaret anlaşması olan pazarlarda menşe belgesi gümrük vergisini belirliyor.
Körfez (BAE, Suudi Arabistan) ve Azerbaycan
Körfez hacmi dalgalı ve 2025'te belirgin düştü; Azerbaycan istikrarlı ama düşük birim değerli. Bu pazarlar bol arz yılında ek çıkış kapısı olarak değerlendirilebilir, fiyat referansı olarak değil.
Fiyatlama: iç piyasadan ihracat fiyatına
İhracat teklifinin alt sınırını iç piyasa çiziyor. HepsiHal limon fiyatları yeni sezonun hal fiyatına nasıl yansıdığını gösteriyor: İstanbul halinde limonun aylık ortalaması mayıs 2026'da 81,89 TL/kg iken eylülde 43,29 TL/kg'a indi; Bursa halinde nisandaki 121,18 TL/kg eylülde 41,83 TL/kg oldu. Düşüş, erkenci Mayer hasadının başladığı eylül ayında hızlandı. Geçen sezonun kıtlığında iç piyasa o kadar sıkıştı ki limonda ithalat gümrük vergisi 31 Temmuz 2026'ya kadar yüzde 10'a indirildi; 1 Ağustos'ta yüzde 54'e geri döndü.
Bahçe ya da hal fiyatından FCA/FOB teklif fiyatına giden köprü şu kalemlerden oluşur; her biri teklifte ayrı hesaplanmalı:
- Seçim ve kalibre: ihracat kalibresine ve sınıfına girmeyen ürün iç piyasaya kalır; fire oranı birim maliyeti doğrudan artırır.
- İşleme ve ambalaj: yıkama, mumlama, etiket, koli ve palet. Limonda koli tipi ve net ağırlık alıcıya göre değişir; teklifte açıkça yazılmalı.
- Ön soğutma ve soğuk zincir: uzak pazarlar ve deniz yolu için zorunlu.
- Belge ve gümrük: bitki sağlık sertifikası, menşe belgesi, gümrük müşavirliği; ihracatın kayda bağlı olduğu dönemde kayıt işlemi.
- Navlun ve sigorta: CPT/CIP/DAP tekliflerde fiyatın içinde; Karadeniz'de 2026'da sigorta primi ayrı risk kalemi. Güzergâh bazlı tahmin için navlun hesaplama.
- Kur: TL maliyetle USD/EUR satış; teklif geçerlilik süresi kısa tutulmalı.
Gümrük verisindeki birim değer FOB'a yakın bir göstergedir ama teslim şekline ve pazara göre değişir. Tek bir sayıyı "piyasa fiyatı" diye teklife koymak yerine aynı ay ve aynı pazar grubundaki aralığa bakmak daha güvenli: 2024'te AB alıcıları 0,65–0,74 $/kg, Rusya 0,55 $/kg ödedi.
Belgeler ve uyum
- Hasat ve ihraç tarihi: limonda çeşit bazında Turunçgil Hasat ve İhraç Tarihlerini Belirleme Komisyonu'nun ilan ettiği tarihten önce ihracat yapılamaz.
- İhracı kayda bağlı mal: 11 Eylül 2025'te Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle limon, İhracı Kayda Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ kapsamına alındı; ihracattan önce ilgili kayıt prosedürü tamamlanmalı. Uygulamanın 2026/27 sezonundaki durumu sezon başında Bakanlık'tan teyit edilmeli.
- Bitki sağlık sertifikası: Tarım ve Orman Bakanlığı'nca düzenlenir; alıcı ülkenin karantina şartlarına göre kontrol yapılır.
- AB pazarlama standardı: AB'ye giden limon 1 Ocak 2025'ten beri uygulanan 2023/2429 sayılı tüzüğün turunçgil standardını (olgunluk, minimum usare oranı, kalibre, sınıf, ambalaj üzerindeki bilgiler) karşılamalı.
- Kalıntı (MRL): AB, Rusya ve Körfez ülkelerinin pestisit kalıntı sınırları ve hasat sonrası uygulamalara (mum, fungisit) bakışı farklıdır; ilaçlama kaydı ve analiz raporu teklif aşamasında hazır olmalı.
- Menşe: AB, Balkanlar ve serbest ticaret anlaşması olan pazarlarda tercihli menşe belgesi gümrük vergisini değiştirir; teklifte hangi belgenin verileceği yazılmalı.
Pazara özel şartlar (ithalat izinleri, karantina listeleri) dönem dönem değişir; her sezon başında resmî kaynaktan teyit edilmeli.
2026/27'yi farklı kılan dört şey
1. Rekolte geri geliyor
TÜİK'in ilk tahmini 1,86 milyon ton; son beş yılda yalnız 2023 (2,33 milyon ton) daha yüksekti. O yılın ardından gelen 2023/24 sezonunda ekim–aralık birim değeri 0,58 $/kg idi; 2025/26'nın aynı dönemindeki 1,37 $/kg'ı bu sezon beklemek gerçekçi değil.
2. Rusya kapısı
2024'te Rusya'nın ihracattaki payı yüzde 22. Eylül 2026'da Karadeniz'de gemi trafiğinin durduğu ve hasadın yavaşladığı bildiriliyor. Kapı kapalı kalırsa Rusya'nın 2021–2025 arasında yılda aldığı 84–148 bin tonluk hacmin önemli kısmı Irak, AB bloğu, Ukrayna ve Balkanlar'a ya da iç piyasaya yönelecek.
3. Düzenleme
Limon 2025'ten beri ihracatı kayda bağlı mallar arasında. İç piyasada fiyat yeniden yükselirse ek tedbir gündeme gelebilir; Nisan 2025'te kaldırılan geçici kısıtlama bunun örneği. Uzun vadeli sözleşmelerde mücbir sebep ve resmî tedbir maddesi düşünülmeli.
4. Sezonun iki ucu
Mayıs ve eylülde Güney Afrika ile Arjantin Ukrayna ve Rusya'da rakip; Adana'daki üretici temsilcileri Avrupa pazarında da bu iki ülkenin rekabetine dikkat çekiyor (İHA, 23 Eylül 2026). Ana pencere ekim–nisan; bu pencerede teklif hızı belirleyici.
Senaryolar
| Senaryo | Koşul | İhracatçı için anlamı |
|---|---|---|
| Kapı açılır | Karadeniz'de gemi trafiği ve sigorta normale döner, Rusya'ya sevkiyat ekim–kasımda başlar | Hacim 2023/24 düzeyine yaklaşır; bol arz yüzünden birim değer 2025/26'nın belirgin altına iner |
| Kısmi | Rusya'ya yalnız kara yolu veya uzun deniz rotası | Navlun ve süre artar; Rusya fiyatı yükselir ama hacim sınırlı; Irak ve AB bloğunda rekabet sertleşir |
| Kapalı | Sezon boyunca Rusya'ya deniz yolu yok | Ekim–nisanda Irak, AB, Ukrayna ve Balkanlar'da fiyat baskısı; iç piyasaya dönen ürün hal fiyatını da düşürür; alternatif alıcı listesi ve teklif hızı belirleyici olur |
Teklif hazırlık listesi
- Alıcı listesi: Irak, Romanya, Polonya, Bulgaristan, Hırvatistan, Ukrayna, Sırbistan ve Körfez'de ithalatçıları şimdiden belirleyin; Rusya'yı tek kanal olarak planlamayın.
- Takvim: çeşide göre (Mayer, Enterdonat, Lamas/Kütdiken) ihraç tarihinden itibaren teslim takvimi çıkarın; ekim–ocak ve şubat–nisan için fiyatı ayrı verin.
- Kayıt ve izin: ihracatın kayda bağlı olup olmadığını sezon başında teyit edin, kaydı teklif öncesi tamamlayın.
- Ürün tanımı: çeşit, kalibre, sınıf, ambalaj (koli tipi, net ağırlık), mumlu/mumsuz, palet düzeni, net/brüt ağırlık.
- Teslim şekli: FCA/FOB fiyatın yanında güzergâh bazlı CPT/DAP seçeneği; Karadeniz için sigorta ve gecikme notu.
- Belgeler: bitki sağlık sertifikası, menşe belgesi, kalıntı analiz raporu; hangisinin fiyata dahil olduğu.
- Geçerlilik: kur ve navlun oynaklığı nedeniyle 3–7 günlük geçerlilik.
- Proforma ve çeki listesi: onaylanan teklifi aynı bilgilerle proforma faturaya ve çeki listesine taşıyın.
Sıkça sorulan sorular
Türkiye limon ihracatı en çok hangi aylarda yapılıyor?
UN Comtrade aylık verisine göre 2023/24 sezonunda ekim–mart aylarının ihracattaki payı yüzde 78; ekim ve aralık en yoğun aylar oldu. Haziran–ağustos ihracat çok düşük.
Türk limonu ihracatta kilogram başına kaç dolar?
2023/24 sezonu ortalaması 0,57 $/kg, düşük rekolteli 2024/25 sezonunda 0,81 $/kg. Ekim–aralık 2025'te ortalama 1,37 $/kg'a çıktı (UN Comtrade).
Türkiye limonu en çok hangi ülkeye satıyor?
Hacimde ilk sırada Irak (2024'te 152,7 bin ton), ikinci Rusya (125,2 bin ton). Romanya, Polonya, Ukrayna, Sırbistan ve Bulgaristan diğer önemli pazarlar.
Limon ihracatı ne zaman başlıyor?
Çeşide göre Turunçgil Hasat ve İhraç Tarihlerini Belirleme Komisyonu karar veriyor. 2026'da Mayer için ihracat 21 Eylül'de, Enterdonat için 6 Ekim'de başlıyor; Lamas ve Kütdiken tarihi ayrıca ilan ediliyor.
Ukrayna pazarında Türk limonunun rakibi kim?
2024 ithalat kayıtlarına göre ekim–mayısta Türkiye pazarın büyük kısmını tutuyor; haziran–ağustosta Güney Afrika, Arjantin ve Mısır öne çıkıyor.
Limon ihracatında hangi belgeler gerekir?
Bitki sağlık sertifikası, menşe belgesi ve alıcının istediği kalıntı analizleri. AB için 2023/2429 sayılı tüzükteki turunçgil pazarlama standardı karşılanmalı. Limon Eylül 2025'ten beri ihracı kayda bağlı mallar arasında; güncel durum sezon başında Ticaret Bakanlığı'ndan teyit edilmeli.
Yöntem ve sınırlılıklar
- Kapsam: GTİP 0805.50 limon ve misket limonunu birlikte kapsar. Havuzdaki Türkiye beyannamelerinin tamamına yakını ulusal alt kırılımda limon (0805.50.10); misket limonu (0805.50.90) yalnız 6 beyanname. Comtrade serisi altı haneli toplamdır.
- Doğrulama (havuz ↔ Comtrade): Havuz Türkiye ihracatı Eylül 2023–Eylül 2024'ü kapsıyor; 2023 ve 2024 takvim yıllarının ikisi de eksik olduğu için havuzun yıllık toplamı yayımlanmadı, toplamlar Comtrade'den alındı. Ay bazında karşılaştırma: Ekim–Aralık 2023 havuz 267,1 / Comtrade 268,6 bin ton (%99,5); Şubat–Temmuz 2024 havuz 233,8 / Comtrade 229,9 bin ton (%101,7). Ocak 2024 havuzda Comtrade'in yaklaşık iki katı (139,2 / 69,3 bin ton): bildirim tutarsızlığı, karşılaştırma dışı; yoğunlaşma ve sevkiyat büyüklüğü hesaplarına alınmadı. Eylül 2023 havuzda kısmi (3,7 / 54,2 bin ton), tabloya alınmadı. Ağustos–Eylül 2024'te miktar alanı boş, sezon tablosuna alınmadı.
- Çapraz kontrol: Comtrade 2025 toplamı (360,8 bin ton, 411,4 mn $), Para Dergi'nin aktardığı 2025 ihracatıyla (360,5 bin ton, 402,5 mn $) tutarlı. Comtrade aylık ve ülke toplamları yıllık dünya toplamına eşit.
- Olağan dışı değerler: Eylül 2025 (3,88 $/kg) ve Irak'ın yıllık birim değerleri bildirim tutarsızlığı olarak karşılaştırma dışı bırakıldı. 5 bin tonun altındaki ayların birim değeri yorumlanmadı.
- Ukrayna ithalat kayıtları: miktar alanı boş; yalnız değer payı kullanıldı. İthalat değeri Ukrayna gümrük değeridir, Türkiye'nin FOB ihracat değeriyle karşılaştırılmaz. 2025 ve 2026 kayıtları yalnız Türkiye menşeli olduğu için pay hesabı 2024 ile sınırlı. "AB" sütunu İspanya, İtalya ve menşei yalnız AB yazılan kayıtları kapsar.
- Rusya ithalat kayıtları: Temmuz 2023–Haziran 2024; kış aylarında Türkiye kaydı eksik olduğu için yalnız yaz aylarının payı verildi.
- İç piyasa: HepsiHal hal fiyat veritabanı, nominal TL, aylık ortalama. Bursa halinin Ekim 2025–Mart 2026 değerleri aylarca sabit kaldığı için karşılaştırma dışı; İstanbul serisi Nisan 2026'da başlıyor.
- Sevkiyat: aynı ay, aynı ihracatçı ve aynı miktarla tekrar eden satırlar ayrı beyanname kabul edildi.
- Firma adları yayımlanmaz; ihracatçı yapısı yalnız sayı ve yoğunlaşma oranıyla verilir.
Kaynaklar
- TeklifRota gümrük kayıt havuzu, GTİP 0805.50 (Türkiye ihracat beyannameleri; Ukrayna ve Rusya ithalat kayıtları)
- UN Comtrade, Türkiye ihracatı, GTİP 0805.50, yıllık 2021–2025 ve aylık Eylül 2023–Aralık 2025
- HepsiHal, limon hal fiyatları
- TÜİK, Bitkisel Üretim 1. Tahmini 2026 (Tarım Dünyası, 25 ürünün 5 yıllık üretim karnesi, 4 Haziran 2026)
- Tarım ve Orman Bakanlığı, Bitkisel Üretim I. Tahmini 2026
- Doğayı Dinle, Mayer limonda hasat başladı: ihracat için tarih belli oldu, 11 Eylül 2026
- T.C. Ticaret Bakanlığı, 2026 hasat dönemi Mayer ve Enterdonat limon kesim ve ihraç izin tarihleri
- Ticaret Bakanlığı UGDGM, Lamas ve Kütdiken limon ile Washington portakal için hasat ve ihraç tarihleri, 23 Kasım 2023
- T.C. Ticaret Bakanlığı, limon ve elma ihracatının kayda bağlanmasına ilişkin basın duyurusu
- Ticaret Bakanlığı, Limon ihracatındaki geçici kısıtlama kaldırıldı, 9 Nisan 2025
- T.C. Ticaret Bakanlığı, limonda ithalat gümrük vergisinin 2026 takvimi
- Para Dergi, Limon 150 liraya dayandı, 15 Haziran 2026
- Net Haber (İHA), Limon üreticisinin gözü Rusya'da: gemiler gitmeyince hasat yavaşladı, 23 Eylül 2026
- AB Yetki Devri Tüzüğü 2023/2429, Ek I Kısım B — turunçgil pazarlama standardı (1 Ocak 2025'ten itibaren 543/2011'in yerine)