Türkiye 2026/27 sezonuna yılların en büyük portakal rekoltelerinden biriyle giriyor: TÜİK'in ilk tahmini 2,2 milyon ton, geçen sezon 1,3 milyon tondu. Arzın bu kadar artığı bir yılda ihracatçının sorusu "ürün var mı" değil, "hangi pazara, hangi ayda, hangi fiyattan" olacak. Bu rehber UN Comtrade'in aylık ve yıllık serisini, TeklifRota'nın gümrük kayıt havuzundaki Türkiye ihracat beyannamelerini ve Ukrayna'nın ithalat kayıtlarını bir araya getiriyor.
Kısa sonuç
- Sezonun parası kasım–ocakta kazanılıyor. 2023/24 sezonunda bu üç ayın ihracattaki payı yüzde 63 oldu; zirve aralıkta, 69,6 bin ton.
- Birim değer sezon içinde düşüyor. 2023/24'te kasımda 0,58 $/kg olan ortalama nisanda 0,45 $/kg'a indi; geç sezon teklifinde fiyat beklentisi buna göre kurulmalı.
- Ukrayna'da pencere kasım–şubat. 2024'te Türkiye bu aylarda pazarın yüzde 50–70'ini tuttu; marttan itibaren Mısır, eylül–ekimde Güney Afrika öne geçti.
- Pazar yapısı dağınık. 705 farklı ihracatçı var; ilk 10 firmanın payı yalnız yüzde 26,4. Alıcı tarafında rekabet fiyat ve teslim hızında.
- 2026'nın belirleyicisi lojistik. İhracatın yarıdan fazlasının gittiği Rusya kapısı Karadeniz riskiyle daraldı; Irak, Ukrayna, Balkanlar ve AB kara yolu alternatifleri öne çıkıyor.
Sezon takvimi: ihracat hangi ayda çıkıyor?
Türkiye'de portakal ihracatı, il bazında komisyonların açıkladığı hasat ve ihraç tarihinden önce başlayamaz. Washington Navel'de bu tarih son yıllarda kasımın ortasına denk geldi; Valencia ve geç çeşitler sezonu mayısa kadar uzatıyor. UN Comtrade'in aylık verisi bu takvimin ticarete nasıl yansıdığını dört sezon boyunca gösteriyor.
| Ay | 2022/23 ton | $/kg | 2023/24 ton | $/kg | 2024/25 ton | $/kg | 2025/26 ton | $/kg |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eki | 9.002 | 0,29 | 5.387 | 0,61 | 12.081 | 0,74 | 670 | 1,28 |
| Kas | 29.003 | 0,65 | 37.834 | 0,58 | 46.018 | 0,72 | 23.826 | 0,99 |
| Ara | 37.746 | 0,57 | 69.634 | 0,56 | 32.681 | 0,66 | 41.894 | 0,89 |
| Oca | 22.402 | 0,51 | 50.911 | 0,52 | 21.121 | 0,64 | — | — |
| Şub | 15.257 | 0,55 | 40.306 | 0,55 | 16.031 | 0,80 | — | — |
| Mar | 18.915 | 0,37 | 28.891 | 0,54 | 8.400 | 0,82 | — | — |
| Nis | 12.256 | 0,40 | 11.901 | 0,45 | 3.226 | 0,71 | — | — |
| May | 4.693 | 0,46 | 4.639 | 0,48 | 601 | 0,78 | — | — |
| Toplam | 149.274 | 0,51 | 249.503 | 0,55 | 140.159 | 0,71 | 66.390 | 0,93 |
Net ağırlık, ton; $/kg = değer ÷ net ağırlık. 2025/26 sütunu yalnız ekim–aralık 2025 (2026 ayları Comtrade'e henüz işlenmedi). Haziran–eylül ayları tabloya alınmadı (Yöntem).
Üç şey öne çıkıyor. Birincisi, bol rekolteli 2023/24'te hacim aralıkta zirve yaptı (69,6 bin ton) ve kasım–ocak üç ayı sezonun yaklaşık üçte ikisini taşıdı (yüzde 63). İkincisi, birim değer zirvenin ardından geriliyor: aynı sezon aralıkta 0,56, ocakta 0,52, nisanda 0,45 $/kg; bol arz alıcının pazarlık gücünü artırıyor. Üçüncüsü, ürünün az olduğu 2024/25'te hacim 140 bin tona inerken sezon ortalaması 0,55 $/kg'dan 0,71 $/kg'a çıktı ve zirve kasıma kaydı.
Havuzda sezon ay ay: kaç beyanname, kaç ihracatçı?
Comtrade miktarı ve değeri verir, ama kaç firmanın kaç sevkiyatla sattığını göstermez. TeklifRota havuzundaki 2023/24 beyannameleri bu boşluğu dolduruyor:
| Ay | Beyanname | Aktif ihracatçı |
|---|---|---|
| Eki | 281 | 111 |
| Kas | 1.728 | 298 |
| Ara | 2.543 | 386 |
| Oca | — | — |
| Şub | 1.613 | 288 |
| Mar | 1.170 | 227 |
| Nis | 527 | 118 |
| May | 316 | 72 |
Ocak 2024 satırları havuzda tutarsız olduğu için gösterilmedi (Yöntem). Kaynak: TeklifRota gümrük kayıt havuzu.
Aktif ihracatçı sayısı aralıkta 386'ya çıkıp mayısta 72'ye iniyor: sezon sonunda pazar az sayıda firmaya kalıyor. Haziran–eylül arasındaki küçük miktarlar depodan çıkan geç partiler; bu aylarda Türkiye pazarda değil, Güney Yarımküre sezonu başlıyor.
Pazarlar: Türk portakalını kim, hangi fiyattan alıyor?
Ülke dağılımı gümrük havuzundaki Türkiye beyannamelerinde boş olduğu için UN Comtrade'e Türkiye'nin bildirdiği yıllık rakamlar kullanılıyor (takvim yılı, net ağırlık).
| Pazar | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2024 $/kg | 2025 $/kg |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dünya | 256,1 | 316,9 | 214,5 | 233,5 | 116,0 | 0,60 | 0,85 |
| Rusya | 91,7 | 55,8 | 81,5 | 86,8 | 62,3 | 0,62 | 0,75 |
| Ukrayna | 18,9 | 26,7 | 20,0 | 29,7 | 14,8 | 0,64 | 0,72 |
| Irak | 102,7 | 165,6 | 39,1 | 51,6 | 12,7 | 0,65 | 1,65 |
| Romanya | 3,3 | 3,7 | 7,5 | 6,6 | 2,5 | 0,65 | 0,80 |
| Gürcistan | 7,6 | 9,1 | 7,8 | 5,5 | 3,1 | 0,36 | 0,42 |
| Sırbistan | 1,9 | 5,3 | 4,2 | 5,5 | 1,8 | 0,56 | 0,72 |
| Moldova | 2,8 | 3,0 | 2,8 | 3,2 | 2,2 | 0,66 | 0,82 |
| Kanada | 0,1 | 0,5 | 2,5 | 2,1 | 2,7 | 0,95 | 0,93 |
| Polonya | 0,2 | 0,7 | 3,1 | 1,5 | 1,5 | 0,73 | 0,80 |
Bin ton. Kaynak: UN Comtrade, Türkiye ihracatı, GTİP 0805.10.
Rusya beş yılın dördünde en büyük pazar ve en istikrarlı alıcı: 2024'te 86,8 bin ton, 0,62 $/kg. Irak hacimde dalgalı: 2022'de 165,6 bin tonla Rusya'yı geçti, 2025'te 12,7 bin tona indi. Irak'ın birim değerleri yıllar arasında tutarsız (aşağıda pazar notları). Ukrayna 2024'te 29,7 bin tonla üçüncü sırada.
Küçük ama değerli pazarlar ayrı bakmayı hak ediyor: Kanada kilogram başına 0,93 $ ödüyor (2025), Polonya ve Romanya AB içinde kara yoluyla ulaşılabilen, 0,65–0,80 $/kg bandında alıcılar. 2025'te toplam ihracat 116,0 bin tona inerken ortalama birim değer 0,60 $/kg'dan 0,85 $/kg'a çıktı: arzın az olduğu yıl fiyat yükseldi. 2026'da tersi beklenmeli.
Dünya portakal ticareti: Türkiye ve rakip ihracatçılar (2021–2025)
Beş yıllık karşılaştırma aynı takvim yılı ve GTİP düzeyindeki ülkelerin kendi bildirdiği dünya ihracatına dayanır. Birim bin tondur; tablo dünya toplamı ya da tam ülke sıralaması değildir. Yeniden ihracat, farklı hasat takvimi ve veri revizyonu nedeniyle ülke hacimleri tek bir pazar payı gibi okunmamalıdır.
| İhracatçı | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2021→25 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| İspanya | 1.566 | 1.572 | 1.241 | 1.190 | 1.263 | -19,4% |
| Güney Afrika | 1.295 | 1.298 | 1.232 | 1.133 | 1.474 | 13,8% |
| Mısır | 792 | 851 | 718 | 844 | 767 | -3,1% |
| ABD | 470 | 345 | 351 | 340 | 416 | -11,6% |
| Türkiye | 256 | 317 | 215 | 234 | 116 | -54,7% |
Kaynak: UN Comtrade, dünya ihracatı, ham yıllık sorgular: 2021 · 2022 · 2023 · 2024 · 2025. İndirme: 3 Ekim 2026.
Türkiye 256 bin tondan 116 bin tona geriledi (yaklaşık %55). Aynı dönemde Güney Afrika 1,30 milyon tondan 1,47 milyon tona çıktı; 2025 hacmi İspanya'nın da üstünde. Mısır 2021–2025 arasında yaklaşık 0,72–0,85 milyon ton bandında kaldı. Bu geniş küresel arz karşısında Türkiye'nin kış penceresi ve yakın kara yolu pazarları daha belirleyici; dünya toplamında fiyat liderliği iddiası bu tablodan çıkarılamaz.
Sektör görünümü: USDA'nın Ocak 2026 tarihli 2025/26 tahmini taze portakalın dünya ihracatını 4,9 milyon ton, Güney Afrika'yı yaklaşık 1,5 milyon ton öngörüyordu; Mısır ve Güney Afrika artışının Türkiye'deki düşüşü dengeleyeceğini belirtiyordu. Bu bir pazarlama yılı tahminidir; yukarıdaki 2025 takvim yılı gerçekleşmesiyle toplanmaz veya aynı dönem gibi okunmaz.
Hedef pazar büyüklüğü ve Türkiye'nin konumu
Aşağıdaki rakamlar ithalatçı ülkelerin UN Comtrade bildirimiyle hesaplandı: toplam ithalat ve Türkiye menşeli ithalat bin ton, pay ise Türkiye / toplam. İhracatçı ve ithalatçı bildirimleri navlun, zamanlama, menşe ve kayıt yöntemleri yüzünden farklılaşabilir. 2025 verisi bulunmayan pazarda boşluk korunur.
| Pazar | 2024 toplam | 2024 TR | TR payı | 2025 toplam | 2025 TR payı |
|---|---|---|---|---|---|
| Ukrayna | 76,6 | 31,1 | 40,7% | — | — |
| Romanya | 81,3 | 6,6 | 8,1% | — | — |
| Polonya | 151,7 | 1,7 | 1,1% | 157,9 | 0,5% |
| Almanya | 438,3 | 0,8 | 0,2% | 474,9 | 0,2% |
| Birleşik Krallık | 228,5 | 0,5 | 0,2% | 231,1 | 0,0% |
| Suudi Arabistan | 407,8 | 0,6 | 0,2% | 359,9 | 0,3% |
Kaynak: UN Comtrade, seçili ülkelerin ithalatı ve menşeleri, ham yıllık sorgular: 2024 · 2025. İndirme: 3 Ekim 2026.
Ukrayna 2024'te 77 bin ton portakal ithal etti; Türkiye menşeli 31 bin ton, yaklaşık %41 pay. Polonya 152 bin tonluk pazarda %1,1, Almanya 438 bin tonda %0,2 pay ile büyük ama yoğun rakipli pazarlar. Suudi Arabistan 408 bin tonluk pazarda Mısır ve Güney Afrika'nın kuvvetli olduğu bir örnek; Türkiye payı yaklaşık %0,2. Öncelik, yakın pazarlarda sezon içi alıcı geliştirmek; büyük ithalat hacmini kendiliğinden erişilebilir satış olarak saymamak.
Karar sırası: 1) yakın ve kanıtlanmış alıcı pazarında kapasiteyi koru, 2) ithalatı büyük ama Türkiye payı küçük pazarda alıcı/sertifika/soğuk zincir doğrulaması yap, 3) fiyatı yalnız aynı çeşit, kalibre, teslim şekli ve ay için karşılaştır. Rusya, BAE ve Irak için bu sorguda karşılaştırılabilir ithalat toplamı bulunmadığından pazar payı hesaplanmadı; Türkiye'nin ihracat bildirimleri yukarıdaki ürün-pazar tablosunda ayrıca yer alır.
Rekabet takvimi: Ukrayna örneği
Ukrayna, havuzda ithalat tarafı en eksiksiz olan portakal pazarı ve Türkiye'nin rakipleriyle aynı rafta yarıştığı yer. 2024'te pazarın yıllık değerinde Mısır yüzde 37,8, Türkiye yüzde 37,6, Güney Afrika yüzde 10,6 pay aldı. Asıl bilgi ay ay dağılımda:
| Ay (2024) | İthalat (mn $) | Türkiye % | Mısır % | AB % | G. Afrika % |
|---|---|---|---|---|---|
| Oca | 12,00 | 50,7 | 38,5 | 10,8 | 0,0 |
| Şub | 10,63 | 58,4 | 28,6 | 11,5 | 0,0 |
| Mar | 10,56 | 37,8 | 45,3 | 16,9 | 0,0 |
| Nis | 8,47 | 27,2 | 59,7 | 13,2 | 0,0 |
| May | 3,70 | 20,3 | 62,0 | 17,7 | 0,0 |
| Haz | 5,51 | 0,1 | 93,9 | 5,6 | 0,1 |
| Tem | 2,47 | 0,0 | 83,0 | 3,2 | 11,5 |
| Ağu | 4,74 | 0,4 | 77,7 | 0,2 | 17,7 |
| Eyl | 2,50 | 3,1 | 0,8 | 0,1 | 65,0 |
| Eki | 4,86 | 11,7 | 0,0 | 0,4 | 74,7 |
| Kas | 6,31 | 61,3 | 0,0 | 8,4 | 29,7 |
| Ara | 9,74 | 69,5 | 0,7 | 26,1 | 3,6 |
Tablo bir takvim gibi okunabilir: kasım–şubat Türkiye, mart–ağustos Mısır, eylül–ekim Güney Afrika. Mısır mart ayında Türkiye'yi geçiyor; yani Türk ihracatçısının Ukrayna'daki en güçlü dönemi, Mısır'ın Valencia'sı gelmeden önceki dört ay. Martta teklif verecek bir ihracatçı, Mısır'ın aynı ürünü aynı alıcıya verdiği fiyatla karşılaştırılacağını bilmeli.
Aynı desen Rusya'da da görülüyor: havuzdaki Rusya ithalat kayıtları (Temmuz 2023–Mayıs 2024) Türkiye'nin kış aylarında, Mısır ve Güney Afrika'nın ilkbahar–yaz aylarında öne çıktığını gösteriyor; ancak bu dönemde Türkiye kaydı az olduğu için pay hesaplanmadı.
İhracatçı yapısı ve sevkiyat büyüklüğü
Ekim 2023–Temmuz 2024 beyannamelerinde (ocak hariç) portakal ihraç eden 705 farklı firma var. İlk 5 firmanın miktar payı yüzde 16,9, ilk 10'unun yüzde 26,4, ilk 50'sinin yüzde 58,7; 454 firmanın sezon toplamı 100 tonun altında. Bu, pazara yeni girenler için iyi haber: alıcılar tek bir büyük tedarikçiye bağlı değil, teklif karşılaştırmaya açık.
Ortalama beyanname 24,2 ton; beyannamelerin yüzde 31 kadarı 18–24 ton bandında, yani tek tır ya da tek frigorifik konteyner yüküne denk. 100 tonun üstündeki beyannameler sayıca yüzde 3, miktarca yüzde 20: ortalamayı yukarı çeken gemi partileri. Teklifte miktarı tır ya da konteyner katı olarak vermek (ör. "1 x 40' reefer, 20–22 ton net") alıcının karşılaştırmasını kolaylaştırır.
Pazar pazar notlar
Aşağıdaki notlar Comtrade serisinin 2021–2024 eğilimine ve havuzdaki ithalat kayıtlarına dayanıyor; her pazarda teklifin neye göre kurulacağını özetliyor.
Rusya
Hacmi yatay bir pazar: 2021–2024 arasında yılda 55–92 bin ton. Birim değer 2024'te 0,62 $/kg, 2025'te 0,75 $/kg. Deniz yolunda Novorossiysk, kara yolunda Gürcistan üzerinden Yukarı Lars geçişi kullanılıyor. 2026'da belirleyici olan fiyat değil, sevkiyatın fiilen çıkıp çıkamayacağı; teklif verilirse teslim şekli ve risk paylaşımı (sigorta, gecikme) sözleşmede açık yazılmalı.
Irak
Hacmi en oynak pazar: 2022'de 165,6 bin ton, 2025'te 12,7 bin ton. Kara yoluyla Habur'dan ulaşılıyor, bu yüzden Karadeniz riskinden etkilenmiyor. 2022'deki birim değer (0,14 $/kg) olağan dışı düşük, 2025'teki (1,65 $/kg) olağan dışı yüksek; Irak bildirimleri yıllar arası tutarsız, bu pazarda fiyat beklentisi Comtrade birim değerine değil güncel alıcı teklifine dayanmalı. Irak alıcılarının bir kısmı karışık kalibreyi kabul ettiği için ihracat kalibresi dışında kalan ürüne de çıkış kapısı olabiliyor.
Ukrayna
Hacmi büyüyen bir pazar: 2024'te 29,7 bin ton, 0,64 $/kg. Rakip takvimi net (yukarıda): kasım–şubat penceresi Türkiye'nin. Kara yolu Romanya ya da Moldova üzerinden; savaş koşulları teslim süresini uzatabiliyor.
Romanya, Polonya, Sırbistan, Moldova
Tek başına küçük, toplamda Rusya'ya alternatif olabilecek bir blok: 2024'te dördü birlikte 16,8 bin ton. Birim değerler 0,55–0,75 $/kg. AB üyesi Romanya ve Polonya'da AB turunçgil pazarlama standardı (2023/2429) ve AB kalıntı sınırları geçerli; Sırbistan ve Moldova'da serbest ticaret anlaşmaları menşe belgesini önemli kılıyor.
Gürcistan
Hacmi düşüyor (7,6 → 3,1 bin ton) ve birim değeri düşük; asıl önemi Rusya'ya kara yolu geçiş koridoru olması.
Kanada
2023'ten beri yılda 2–3 bin ton, en yüksek birim değer (0,93 $/kg). Uzun deniz yolu soğuk zincir ve kalite istikrarı istiyor; küçük ama marjı yüksek bir niş.
Çeşit, kalibre ve takvim
Türkiye'nin ihraç ettiği portakalın büyük kısmı iki çeşit grubundan geliyor. Washington Navel (göbekli, çekirdeksiz, sofralık) sezonu açıyor ve kasım–ocak ihracatının ana ürünü. Valencia ve geç çeşitler (sıkmalık ve sofralık) şubattan mayısa kadar sezonu uzatıyor; bu dönem Mısır'ın Valencia'sıyla aynı zamana denk geliyor. Teklifte çeşidin açıkça yazılması, alıcının karşılaştırmayı doğru yapması için şart: aynı ay içinde Navel ile Valencia'nın fiyatı ve kullanım amacı farklı.
Kalibre (meyve çapı) ve sınıf (Extra, I, II) fiyatı belirleyen ikinci eksen. AB'ye giden üründe kalibre ve sınıf 2023/2429 sayılı tüzüğün turunçgil standardına göre ambalaj üzerinde yazılı olmalı. Irak ve bazı Orta Asya alıcıları karışık kalibreyi daha düşük fiyatla kabul edebiliyor; bu, ihracat kalibresi dışında kalan ürün için değerlendirme yolu.
Takvimin pratik özeti: komisyon tarihi (Navel için genellikle kasım ortası) → ilk 2–3 hafta yüksek fiyat, düşük hacim → aralık–ocak zirve hacim, düşen fiyat → şubattan itibaren Valencia ve Mısır rekabeti → mayısta sezon kapanışı.
Fiyatlama: iç piyasadan ihracat fiyatına
İhracat fiyatının alt sınırını iç piyasa çiziyor. HepsiHal portakal fiyatları 2025/26 sezonunda İzmir halinde portakalın ekimde 71,92 TL/kg'dan ocakta 25,96 TL/kg'a indiğini gösteriyor: Washington hasadı girdiğinde hal fiyatı yarıdan fazla düştü. Bu düşüş ihracat birim değerindeki kasım–ocak gerilemesiyle aynı yöne gidiyor.
Bahçe ya da hal fiyatından FCA/FOB teklif fiyatına giden köprü şu kalemlerden oluşur ve her biri teklifte ayrı düşünülmeli:
- Kalibre ve seçim: ihracat kalibresine girmeyen ürün iç piyasaya kalır; fire oranı birim maliyeti doğrudan artırır.
- İşleme ve ambalaj: yıkama, mumlama, etiket, koli ve palet.
- Ön soğutma ve soğuk zincir: özellikle uzak pazarlar ve deniz yolu için.
- Belge ve gümrük: bitki sağlık sertifikası, menşe belgesi, gümrük müşavirliği.
- Navlun ve sigorta: CPT/CIP/DAP tekliflerde fiyatın içinde; Karadeniz'de 2026'da sigorta primi ayrı risk kalemi. Güzergâh bazlı tahmin için navlun hesaplama.
- Kur: TL maliyetle USD/EUR satış; teklif geçerlilik süresi kısa tutulmalı.
Gümrük verisindeki birim değer FOB'a yakın bir göstergedir ama teslim şekline göre değişir; tek bir sayıyı "piyasa fiyatı" diye teklife koymak yerine aynı ay ve aynı pazardaki aralığa bakmak daha güvenli.
Belgeler ve uyum
- Hasat ve ihraç tarihi: turunçgilde il komisyonlarının açıkladığı tarihten önce ihracat yapılamaz; tarih çeşide göre ayrı açıklanır.
- Bitki sağlık sertifikası: Tarım ve Orman Bakanlığı'nca düzenlenir; alıcı ülkenin karantina şartlarına göre kontrol yapılır.
- AB pazarlama standardı: AB'ye giden turunçgil, 1 Ocak 2025'ten beri 543/2011'in yerine uygulanan 2023/2429 sayılı tüzüğün turunçgil pazarlama standardındaki olgunluk, renk ve kalibre şartlarını karşılamalı.
- Kalıntı (MRL): AB ve Rusya'nın pestisit kalıntı sınırları farklıdır; ilaçlama kaydı ve analiz raporu teklif aşamasında hazır olmalı.
- Menşe: AB, Balkanlar ve bazı pazarlar için tercihli menşe belgesi gümrük vergisini değiştirir; teklif fiyatında hangi belgenin verileceği yazılmalı.
Pazara özel şart (ör. Rusya'nın ithalat izinleri, Irak'ın ithalat takvimi) dönem dönem değişir; her sezon başında resmî kaynaktan teyit edilmeli.
2026/27'yi farklı kılan üç şey
1. Bol arz
2,2 milyon tonluk tahmin, geçen sezonun yüzde 64 üstünde. 2023/24'teki büyük rekolte yılında birim değer ocakta 0,52, nisanda 0,45 $/kg'a inmişti; benzer baskı bekleniyor.
2. Rusya kapısı
TİM'in 1 Eylül 2026 açıklamasına göre Karadeniz'de gemilere yönelik saldırılar nedeniyle Rusya'ya narenciye ihracatı durma noktasına geldi. Kapı sezon boyunca kapalı kalırsa Rusya'ya giden 60–90 bin tonluk hacim başka pazarlara ya da iç piyasaya yönelecek.
3. Rakiplerin takvimi
Mısır'ın Valencia'sı martta geliyor. Türkiye'nin kasım–şubat penceresinde Rusya dışı pazarlarda (Ukrayna, Irak, Romanya, Polonya, Gürcistan, Sırbistan) payını büyütmesi gerekiyor.
Senaryolar
| Senaryo | Koşul | İhracatçı için anlamı |
|---|---|---|
| Kapı açılır | Karadeniz sigortası normale döner, Rusya'ya sevkiyat kasımda başlar | Hacim geri gelir; bol arz yüzünden birim değer 2024 seviyesine (0,60 $/kg civarı) yaklaşır |
| Kısmi | Rusya'ya yalnız kara yolu/Gürcistan–Azerbaycan koridoru | Navlun ve süre artar; Rusya fiyatı yükselir ama hacim sınırlı; Irak ve Balkanlar'da rekabet sertleşir |
| Kapalı | Sezon boyunca Rusya'ya deniz yolu yok | Kasım–şubatta Ukrayna, Irak ve AB'de fiyat baskısı; teklif hızı ve alternatif alıcı listesi belirleyici olur |
Teklif hazırlık listesi
- Alıcı listesi: Rusya dışı pazarlarda (Ukrayna, Irak, Romanya, Polonya, Sırbistan, Gürcistan, Kanada) ithalatçıları şimdiden belirleyin.
- Takvim: komisyon tarihinden sonraki ilk 10 haftaya teslim takvimi çıkarın; ocak sonrası için fiyatı ayrıca verin.
- Ürün tanımı: çeşit (Washington Navel, Valencia), kalibre, ambalaj, palet düzeni, net/brüt ağırlık.
- Teslim şekli: FCA/FOB fiyatın yanında güzergâh bazlı CPT/DAP seçeneği; Karadeniz için sigorta notu.
- Belgeler: bitki sağlık sertifikası, menşe belgesi, analiz raporu; hangisinin fiyata dahil olduğu.
- Geçerlilik: kur ve navlun oynaklığı nedeniyle 3–7 günlük geçerlilik.
- Proforma ve çeki listesi: onaylanan teklifi aynı bilgilerle proforma faturaya ve çeki listesine taşıyın.
Sıkça sorulan sorular
Türkiye portakal ihracatı en çok hangi aylarda yapılıyor?
UN Comtrade aylık verisine göre 2023/24 sezonunda kasım, aralık ve ocağın ihracattaki payı yüzde 63 oldu. Aralık en yoğun ay oldu (69,6 bin ton).
Türk portakalı ihracatta kilogram başına kaç dolar?
UN Comtrade aylık verisine göre 2023/24 sezonu (ekim–mayıs) ortalaması 0,55 $/kg; kasımda 0,58, nisanda 0,45 $/kg. Arzın azaldığı 2024/25 sezonunda ortalama 0,71 $/kg'a çıktı.
Türkiye portakalı en çok hangi ülkeye satıyor?
Son beş yılın dördünde Rusya ilk sırada (2024'te 86,8 bin ton). Irak, Ukrayna, Romanya ve Gürcistan diğer önemli pazarlar.
Ukrayna pazarında Türkiye'nin rakibi kim?
2024 ithalat kayıtlarına göre Mısır; Türkiye kasım–şubatta, Mısır mart–ağustosta, Güney Afrika eylül–ekimde öne çıkıyor.
Portakal ihracatında hangi belgeler gerekir?
Bitki sağlık sertifikası, menşe belgesi ve alıcı ülkenin istediği analiz raporları. AB için 2023/2429 sayılı tüzükteki turunçgil pazarlama standardı da karşılanmalı; ihracat il komisyonunun açıkladığı tarihten önce yapılamaz.
Yöntem ve sınırlılıklar
- Aylık miktar ve değer: UN Comtrade'e Türkiye'nin bildirdiği aylık veri; aylık seri yıllık toplamlarla birebir tutarlı. Kasım 2023'te net ağırlık alanı boş, ikincil miktar alanı (kg) kullanıldı. Haziran–eylül ayları sezon tablosuna alınmadı; bu aylarda aylık miktar 2023'te 4–11 bin ton, 2024 ve 2025'te 4 bin tonun altında.
- Gümrük kayıtları (TeklifRota havuzu): sevkiyat düzeyinde ticari veri. Türkiye ihracat beyannameleri Eylül 2023–Eylül 2024 arasını, ay düzeyinde tarihle kapsıyor; alıcı ülke alanı boş, Ağustos–Eylül 2024'te miktar alanı boş. Havuz Comtrade'in aynı aylarıyla karşılaştırıldı: Ekim 2023–Temmuz 2024 ocak hariç miktar yüzde 100 kapsandı. Ocak 2024 ise Comtrade'in 2,01 katı ve bu aydaki 347 ihracatçının 270'i başka hiçbir ayda yok; bu yüzden ocak satırları beyanname sayısı, ihracatçı sayısı, yoğunlaşma ve sevkiyat büyüklüğü hesaplarından çıkarıldı, miktar ve değer için Comtrade kullanıldı. Aynı gün aynı miktarla tekrar eden satırlar ayrı sevkiyat kabul edildi.
- Ukrayna ithalat kayıtları: miktar alanı boş; yalnız değer payı kullanıldı. "AB" sütunu İspanya, Yunanistan, İtalya ve menşei yalnız AB yazılan kayıtları kapsar.
- UN Comtrade yıllık: Türkiye'nin bildirdiği ihracat, takvim yılı; pazarlama yılı bazlı TEPGE rakamlarıyla birebir aynı değildir. $/kg = değer ÷ net ağırlık.
- Dünya ve hedef pazar karşılaştırması: GTİP 0805.10, 2021–2025 takvim yılı, seçili ülkelerin kendi bildirdiği dünya ihracatı; hedef pazarda 2024–2025 ithalatçı bildirimi. Dünya tablosu tam ülke evreni değildir. 2025'te Ukrayna ithalat serisi bulunmadı; Rusya ve BAE bu sorguda karşılaştırılabilir ithalat toplamı vermedi. Irak ithalatındaki Türkiye menşei ile Türkiye ihracatındaki Irak varışı arasında belirgin uyuşmazlık olduğundan pazar payı hesaplanmadı.
- İç piyasa: HepsiHal hal fiyat veritabanı, nominal TL.
- Firma adları yayımlanmaz; ihracatçı yapısı yalnız sayı ve yoğunlaşma oranıyla verilir.
Kaynaklar
- TeklifRota gümrük kayıt havuzu, GTİP 0805.10 (Türkiye ihracat beyannameleri; Ukrayna ve Rusya ithalat kayıtları)
- UN Comtrade, Türkiye ihracatı, GTİP 0805.10, yıllık 2021–2025 ve aylık Ekim 2022–Aralık 2025
- UN Comtrade, seçili rakip ülkelerin portakal dünya ihracatı, 2021–2025 (ham yıllık sorgu örneği)
- UN Comtrade, hedef ülkelerin portakal ithalatı ve menşeleri, 2024 (ham sorgu)
- UN Comtrade, hedef ülkelerin portakal ithalatı ve menşeleri, 2025 (ham sorgu)
- USDA FAS, Citrus: World Markets and Trade, Ocak 2026 (2025/26 tahmini)
- HepsiHal, portakal hal fiyatları
- HepsiHal, mandalina erkenci hasat fiyat analizi
- TÜİK, Bitkisel Üretim 1. Tahmini 2026
- Tarım ve Orman Bakanlığı TEPGE, Tarım Ürünleri Piyasaları – Portakal, Temmuz 2026
- Ekonomim, TİM/Yamanyılmaz: Rusya'ya narenciye ihracatı durdu, Eylül 2026
- AB Yetki Devri Tüzüğü 2023/2429 (meyve-sebze pazarlama standartları; 1 Ocak 2025'ten itibaren 543/2011'in yerine)